الف) از نظر مجاری عبوری آب

قطره چکان های طولانی مسیر (Long path emitters)

دارای مجاری باریک و طولانی بوده و افت فشار لازم را جهت کاهش فشار ایجاد می کند. این نوع قطره چکان به تغییر فشار حساس است و احتمال گرفتگی و روب گذاری در طول آن وجود دارد.

قطره چکان های روزنه دار

استهلاک فشار توسط روزنه کوچک صورت می گیرد. جریان در آن آشفته، حساسیت به تغییرات فشار کم و گرفتگی در آن ها جزء عیب آن ها محسوب می شود.

قطره چکان های گردابی

آب در آن ها دارای حرکت چرخشی بوده و افت فشار در آن ها زیاد است. حساسیت به تغییر فشار و گرفتگی در آن ها کمتر است.

قطره چکان های کوتاه مسیر پیچ در پیچ (Tortuous emitters)

در این نوع از گسیلنده ها، استهلاک فشار توسط مسیرهای کوتاه ولی پیچ در پیچ همراه با زانوهای تند و انقباض و انبساط مسیر صورت می گیرد و حساسیت به گرفتگی در آن ها کمتر است چرا که آب در امتداد یک شبکه مارپیچی تغییر جهت می دهد، جریان دارد. تغییر متناوب مسیر جریان منجر به ایجاد جریان آشفته و شست و شوی کناره های مسیر منحنی شکل شده و از خطر گرفتگی می کاهد. 

قطره چکان های مسیر زیگزاگی (دندانه ای)

این نوع قطره چکان ها اتلاف فشار بیشتر و خاصیت خودشویی بهتری دارند. مسیر دندانه ای، مجاری عریض تر و کوتاه تر برای عبور آب ایمنی را در برابر گرفتگی افزایش می دهد. 

ب)  از نظر اتصال به لوله آبده

  • داخل خط (in-line): این نوع قطره چکان ها در امتداد لوله آبده نصب می شوند و دو نوع هستند:
    • لوله های قطره چکان دار: که در مرحله ساخت لوله، در لوله آبده جای داده می شوند.
    • قطره چکان نیزه ای: که در امتداد لوله آبده قرا گرفته و هر قطره چکان دو قسمت از لوله آبده را به هم متصل می کند.
  • روی خط (on-line): این قطره چکان ها روی مسیر از طریق سوراخ های ایجاد شده بر روی لوله نصب می شوند. این قطره چکان ها اتصال رزوه ای و یا نیزه ای دارند که به صورت پیچی و یا با فشار به داخل دیواره لوله آبده نصب می شوند.

ج)  از لحاظ مرطوب کردن خاک و نحوه پخش آب

  • پخش نقطه ای (Point source): قطره چکان ها و یا خروجی های منفرد که با فاصله از یکدیگر بر روی لوله آبده نصب شده اند و جریان آب به صورت نقطه ای از آن ها خارج می شود و خاک را به صورت نقطه ای و مجزا مرطوب می نماید.
  • پخش خطی (Line source): خروجی ها و یا قطره چکان ها به فاصله کمی در لوله آبده قرار دارند و جریان آب در آن ها به صورت یک باریکه و خط در تمامی طول لوله آبده خواهد بود و خاک اطراف آن ها به صورت یک نوار ممتد مرطوب و خیس می شود.

نوارهای آبیاری (Tape lateral)

این لوله ها در صورت خالی بودن به صورت نواری شکل هستند و وقتی از آب پر می شوند مقطع آن ها به شکل دایره درمی آید و دوجداره هستند که روزنه های کوچک به فاصله کم حدود 20 تا 30 سانتی متر از یکدیگر در روز جدار بیرونی نوار مستقر هستند و خروج آب از آن ها صورت می گیرد و خاک را به صورت نواری ممتد مرطوب می کنند. 

د) از لحاظر تنظیم و یا عدم تنظیم جریان

قطره چکان های تنظیم شونده ی فشار

مکانیسم این قطره چکان بدین شکل است که همزمان با افزایش فشار، مجرای عبور آب باریک یا افزایش طول یافته و تلفات حاصل از اصطکاک افزایش می یابد که در نهایت موجب ثابت نگهداشتن آبدهی می شود. این نوع قطره چکان ها به دو صورت یافت می شوند:

  1. غشاء ارتجاع پذیر بالای مسیر آب: زمانی که فشار بالای دیافراگم افزایش یابد، مجرای آب زیر دیافراگم 

                                                    باریک شده و تلفات افزایش و دبی ثابت می ماند.

  1. تغییر طول مسیر جریان: تنظیم فشار از طریق افزایش طول مسیر آب صورت می گیرد. 

قطره چکان های غیر تنظیم شونده 

   در این قطره چکان ها مقدار جریان خروجی تابع فشار سرویس قطره چکان بوده و با تغییر آن، تغییر می نماید.



  قطره چکان آغشته به ترفلان

   این نوع قطره چکان ها به علف کش های ترفلان آغشته می شوند. پس از نصب لوله های آبده زیر سطحی، در هر نوبت آبیاری مقدار کمی علف کش به آن اضافه می شود که به خاک مجاور خروجی نشت می کند و موجب از بین بردن ریشه های اطراف قطره چکان می شود و این به خصوص برای آبیاری قطره ای زیر سطحی مزیت خوبی به حساب می آید. عمر مفید این قطره چکان را 15 سال گزارش نموده اند.

  قطره چکان های ویژه

  • قطره چکان دارای قابلیت تنظیم دبی: این قطره چکان ها طوری ساخته می شوند تا در دامنه وسیعی از تغییرات فشار، دبی خروجی در آن ها ثابت بماند. جریان آب در این نوع قطره چکان ممکن است ورقه ای یا آشفته باشد. فشار ورودی باعث تغییر در قطر یا طول مجرای عبور آب می شود. یک پرده قابل ارتجاع در داخل قطره چکان وجود دارد که در اثر تغییر فشار موجب تنگ شدن یا فراخ شدن مجرای عبور آب و کم و زیاد شدن جریان می شود. آبدهی در این نوع قطره چکان ها می تواند طوری تنظیم شود که با شرایط متغیر در طول فصل رشد هماهنگ شود.
  • سیلندرهای گردابی: آب در یک محفظه دایره ای به گردش در می آید و آب کمی را از یک روزنه بزرگ توزیع می نماید. میزان گرفتگی در این نوع خروجی ها کم است.
  • حباب ساز ها: آبدهی این قطره چکان ها زیاد و بین 20 تا 200 لیتر در ساعت است. آب حباب ساز در طول پایه آن جریان می یابد و یا در نزدیک آن پخش می شود. حباب سازها ممکن است تنظیم شونده فشار باشند. حباب سازها یک یا چند خروجی دارند و لازم است حوضچه کوچکی در اطراف گیاه ایجاد شود تا از ایجاد رواناب سطحی جلوگیری گردد. مجرای خروجی در حباب سازها به نسبت بزرگ است و لذا گرفتگی حباب سازها کم است. این یک راه حل در خصوص جلوگیری از گرفتگی قطره چکان هاست.
  • ریزپاش ها: ریزپاش ها آب را در هوا و در شعاع کم می پاشند. اخیراً برای آبیاری سبزیجات و محصولات زراعی به کار می روند و همینطور برای آبیاری زیر درختی در آبیاری باغ ها از آن ها استفاده می شود. ریزپاش ها عبارتند از:
    • ریزپاش های ثابت: هیچ جزء متحرکی ندارند و شامل افشانه ها، مه سازها و ریزپاش شعاعی هستند.
    • ریزپاش های با انحراف گر لرزان: آب خروجی در آن ها از روزنه به یک انحراف گر برخورد کرده و آن را به ارتعاش درمی آورد و لرزش انحراف گر قطرات بزرگ تری را به وجود می آورد و باعث افزایش شعاع پاشش و کاهش تبخیر و بادبردگی می شود.
    • ریزش پاش ها: شامل آبپاش های چرخان و آبپاش های دوار است. در ریزپاش های دوار، فواره آب به انحراف گر دوار برخورد می کند و اب در سطح وسیع تری پخش و توزیع می شود.
    • گسیلنده های گردابی